Gezondheid 

Je houdt je nieren het beste in conditie door veel te drinken.

Wednesday 07 March 2018
317
  • Facebook
  • Twitter
  • Pinterest

Bij fitness of bodybuilding draait het allemaal om het opbouwen en in conditie houden van je spieren. Deze levensstijl draait echter om meer dan alleen spieren. Naast je lichaam er gezond uit te doen zien, is het gezond houden van je totale lichaam natuurlijk prioriteit. Behalve de buitenkant verzorgen en trainen om er goed uit te zien is het gezond houden van alles in je lijf ook belangrijk. In ‘meer dan alleen spieren’gaan we verder dan de buitenkant, we behandelen hoe je organen werken en hoe je deze in top conditie kunt houden. In de vorige uitgaven behandelden we al het hart als motor van het lichaam, de longen, de hersenen, de spijsvertering en de lever. Deze uitgave richten we ons op de nieren.

Fysiologie in het kort In een normale situatie bevinden zich in het lichaam twee nieren die zich in de zij aan de rugzijde bevinden. Om de nieren heen zit een soort beschermingslaag van vetcellen, dit om deze belangrijke organen te beschermen tegen (onverwachte) schokken. De nieren hebben als functies het bloed te filteren en afvalstoffen te verwijderen via de urine, afgifte van hormonen en de homeostase in stand te houden.

De nieren zijn opgebouwd uit nefronen die weer opgebouwd zijn uit een soort filter (glomerulus) en een buisjessysteem (tubulus). Het bloed dat de nieren binnenkomt wordt door de bloeddruk gefilterd, water en afvalstoffen worden door het filter geperst. Stoffen zoals bloedcellen en eiwitten kunnen niet door het filter heen gaan en blijven dus in het bloed. De nieren zijn in staat om in minder dan een uur al het bloed uit het lichaam te filteren.

Na het filterproces in de glomerulus komt het water met de gefilterde stoffen, ook wel voorurine genoemd, in de tubulus terecht. De lengte van al deze buisjes in de nieren bedraagt maar liefst 120 kilometer! In de tubulus wordt geregeld hoeveel vocht het lichaam mag verlaten. Als het lichaam een tekort aan vocht heeft, wordt er meer water teruggeresorbeerd door de nieren zodat de urine geconcentreerder wordt. Aan de kleur van de urine is dit goed te zien, de urine van iemand die op een dag veel drinkt en weinig vocht verliest is lichter van kleur van als iemand weinig drinkt en veel vocht verliest. De homeostase is het proces in het lichaam dat er voor zorgt dat er evenwicht in het lichaam blijft. De nieren hebben een belangrijke functie in dit homeostase proces.

Bij verlies van veel zouten (bijvoorbeeld door zweten) zorgen de nieren er voor dat er meer zouten uit de voorurine wordt teruggehaald. Andersom zorgen de nieren ook weer voor het terugresorberen van meer water als er zich veel zouten in het bloed bevinden. De nieren zorgen ook voor de productie van een aantal hormonen. Renine is een hormoon dat door de nieren wordt afgegeven. Dit hormoon heeft een bloeddrukverhogende werking. Als de bloeddruk te laag is dan heeft dit invloed op de nieren, de kracht waarmee het bloed de glomerulus in stroomt is dan te laag om goed te filteren. Vandaar dat de nieren dan actie ondernemen en zorgen dat de bloeddruk omhoog gaat. Een ander hormoon dat door de nieren afgegeven wordt is Erythropoïetine, beter bekend als EPO.

Dit hormoon speelt een belangrijke rol in de productie van rode bloedcellen. Deze cellen zorgen onder andere voor het transport van zuurstof, vandaar ook dat het hormoon als doping zeer populair is bij duursporters. Vitamine D wordt door de nieren als het ware geactiveerd waardoor het een hormoonachtige werking krijgt. Het bevordert de opname van calcium uit de voeding en draagt op die manier bij aan een gezond skelet.

Eventuele problemen bij sport Bij top bodybuilders wordt nogal eens melding gemaakt van ‘kapotte’ nieren. Flex Wheeler is misschien wel het bekendste voorbeeld van een bodybuilder die zijn nieren moest laten vervangen. Dit klinkt heel gemakkelijk, maar gezien het tekort aan donornieren en de gevaren van een niertransplantatie is dit het zeker niet. De problemen met de nieren zoals die bij top bodybuilders optreden hebben verschillende oorzaken. Allereerst zorgt het dopinggebruik voor een verstoring van normale hormoonwaarden en beïnvloedt het dus alle organen. De nieren kunnen door toediening van grote hoeveelheden hormonen als het ware vergiftigd raken waardoor ze minder goed functioneren. Hierdoor blijven er afvalstoffen achter in het bloed die giftig kunnen zijn voor het hele lichaam.

Tevens kan het onnodige gebruik van insuline leiden tot suikerziekte (diabetes). Deze ziekte heeft ook een negatieve invloed op de nieren en kan zorgen voor beschadiging van de nieren. In het slechtste geval, als 90% van de nierfunctie is uitgevallen, kan het bloed alleen nog maar door een machine gereinigd worden, dit heet dialyse. Daarnaast kan de hoge eiwitconsumptie een oorzaak zijn voor slecht functionerende nieren. In de lever ontstaan als afbraakproduct van eiwitten ureum, wat door de nieren uit het bloed gefilterd wordt en via de urine het lichaam verlaat. Grote dosis ureum zorgen dus voor een grote belasting van de nieren. De onderzoeken die gedaan zijn naar een verband tussen eiwitinname en nierbeschadigingen tonen aan dat 2,3 gram eiwit per kilogram lichaamsgewicht niet zorgt voor beschadiging van de nieren. Maar over mega dosis eiwit zoals die in de bodybuildingsport gebruikt worden zijn, zeker theoretisch gezien, een mogelijk risico.

Een vaak voorkomend probleem bij de nieren zijn nierstenen. Het hebben van nierstenen kenmerkt zich door hevige pijn in de nierstreek. Als de stenen niet oplossen door veel te drinken kunnen de stenen in het ziekenhuis met een niersteenvergruizer worden verwijderd. De oorzaak van de ontwikkeling van nierstenen
zijn afvalstoffen die zijn gaan kristalliseren in de nier. Calcium is, in combinatie met oxaalzuur, de grootste veroorzaker van nierstenen. Toch hebben onderzoeken aangetoond dat mensen die juist veel calcium tot zich nemen een minder grote kans op de vorming van nierstenen hebben. De ontwikkeling van deze nierstenen komt namelijk door veel oxaalzuur in de voeding.

Thee en cola zijn dranken die veel van dit oxaalzuur bevatten en moeten dus door mensen die last hebben van nierstenen vermeden worden. Veel drinken zorgt voor een goede doorspoeling van de nieren en hierdoor wordt het ontwikkelen van nierstenen tegengegaan.
Onderhoud De meest eenvoudige manier om je nieren in ‘shape’ te houden is door veel te drinken. Water en vruchtensappen verdienen dan de voorkeur. Een gemakkelijke manier om in de gaten te houden of je voldoende drinkt is de kleur van je urine in de gaten te houden. Een donkere urine duidt er op dat er te weinig gedronken is. De urine is trouwens niet alleen een goede indicatie om te zien of je voldoende gedronken hebt, ook de geur kan je meer vertellen over hoe het in je lijf er voor staat.

Als je urine een doordringende geur heeft bijvoorbeeld, dat is een teken dat je lichaam is overgegaan op verbranding van (spier)eiwitten en vetten en je dus niet voldoende eet om je spieren in stand te houden. Daarnaast is het in de gaten houden van je eiwitconsumptie een preventieve maatregel. Hoewel nog niet vaststaat in hoeverre een hoge eiwitconsumptie nierschade kan veroorzaken, is het aan te raden niet meer dan 2,3 gram per kilogram lichaamsgewicht te nemen. Niet alleen in verband met de gezondheid van de nieren is dit van belang, ook voor de preventie voor sommige kankersoorten is het aan te raden niet teveel eiwit te consumeren. Als je sporter in hart en nieren bent, zorg je dat ze gezond blijven!
Voor meer informatie kun je kijken op www.nierstichting.nl

Photo by pixabay
Photo by Aqua Mechanical on Flickr
Photo by Jason Patel on Flickr
archief S&F 129
Profvoetbal = Doping
Vetverlies op probleemgebieden