Gezondheid 

De vertraagde schildklier: Oorzaken en oplossingen

Saturday 01 December 2012
225
  • Facebook
  • Twitter
  • Pinterest

Wie kent er niet iemand in de vrienden- en kennissenkring die problemen heeft met de schildklierwerking? Vaak wordt hierbij alleen naar de schildklier zelf gekeken, maar regelmatig ligt er nog een ander hormonaal probleem onder en kan schildkliermedicatie symptoombestrijding zijn in plaats van het aanpakken van de echte oorzaak.

De schildklier vervult een aantal belangrijke functies in het lichaam, zoals:
• Verhogen van de zuurstofopname en warmteproductie
• Versnellen van de stofwisseling
• Verbeteren doorbloeding
• Verbeteren zenuwgeleiding en alertheid
• Heeft invloed op de spierspanning en de werking van de gewrichten

Allereerst zal ik verduidelijken hoe het proces van de aanmaak van schildklierhormonen eigenlijk in zijn werk gaat.

Een belangrijke activator van de aanmaak van schildklier hormoon is de hypofyse (Pituitary). Als signalen uit het zenuw- en hormoonstelsel binnenkomen die opdracht geven meer schildklierhormoon aan te maken, dan maakt de hypofyse het hormoon TSH (thyroid stimulating hormone) aan. TSH op zijn beurt activeert weer de schildklier om schildklierhormoon T4 (tetra-iodothyronine) te maken. T4 wordt gemaakt van een tyrosine molecuul waar op vier plaatsen jodium aan gekoppeld wordt en zink, vitamine B1, vitamine B2, vitamine B6 en vitamine C helpen bij dit proces. Belangrijk is om te weten dat T4 een inactief hormoon is, dat geen functie heeft in deze vorm. Om werkzaam te zijn moet T4 eerst omgezet worden in het actieve schildklierhormoon T3 (tri-jodothyronine) door het afstaan van jodium. Dit proces vindt voor het grootste deel plaats in de lever met hulp van selenium. Ook het hormoon progesteron kan deze omzetting stimuleren. Als het zenuwstelsel signaal geeft dat er voldoende schildklierhormoon in omloop is, zal de aanmaak van TSH geremd worden. Dit proces heeft ook wel negatieve terugkoppeling. Opvallend is dat T4 een sterkere terugkoppeling heeft dan T3. Het lichaam kan dus zelf de stofwisselingssnelheid ook wat verhogen of verlagen, zonder dat negatieve terugkoppeling dit effect opheft.

SYMPTOMEN

Bij een vertraagde schildklierfunctie en dus te weinig werking van vrije T3 (in vrije vorm en niet gebonden aan een bindingseiwit) zijn er een allerlei symptomen. Hoe meer van deze symptomen gelden en hoe duidelijker aanwezig, hoe waarschijnlijker de diagnose.

Hierbij de meest voorkomende:
•Koude handen, voeten, puntje van de neus
• Dun haar/haaruitval/langzaam groeiend haar
• Breekbare dunne langzaam groeiende nagels 
• Droge huid en/of haar • Obstipatie
• Vochtzakjes onder de ogen
• Buitenste deel van de wenkbrauwen valt weg
• Spierkrampen en gewrichtspijnen
• Spataderen/couperose
• Opgezette schildklier
• Vermoeidheid
• Hoge cholesterollevels
• Slaapproblemen
• Depressie (soms antidepressiva voorgeschreven en schildklierprobleem niet onderkend)
• Lage rusthartslag
• Voor meer symptomen zie bijlage De Hormoonfactor

BARNESTEST

Ook de ochtendtemperatuur is een handige graadmeter voor de activiteit van de schildklier. De Barnestest is een goede methode om deze te meten.

De test gaat als volgt:

1. Leg voordat je gaat slapen een thermometer op je nachtkastje. Sla een kwikthermometer al vast naar beneden.
2. Meet de volgende morgen, voordat je op staat, je lichaamstemperatuur door de thermometer tien minuten onder je oksel te klemmen. Beweeg zo min mogelijk, sta dus niet op uit bed, blijf rustig liggen.
3. Doe deze test op twee verschillende dagen.

Menstruerende vrouwen moeten de test, vanwege temperatuurschommelingen in hun maandelijkse periode, op de tweede en derde dag na het begin van hun menstruatie uitvoeren.

Uitslag: 36,6 – 36,8 C: je schildklier werkt goed. Als de temperatuur lager is dan 36.6 C is ook dit een symptoom van hypothyreodie om bij bovenstaande lijst te voegen.

‘Een belangrijke activator van de aanmaak van schilklier hormoon is de hypofyse.’

Aankomen door schildkliervertraging? Het is lang niet altijd zo dat men door een trage schildklier aankomt of niet kan afvallen. Er zijn ook mensen die bij een tragere stofwisseling minder gaan eten of bij het suppleren van schildklierhormonen als reactie meer gaan eten en nog steeds niet afvallen. In de praktijk zie ik dat veel mensen met een lichte tot matige schildkliervertraging prima kunnen afvallen. Als dit echt niet zo is, hebben we met flinke vertragingen te maken, waarbij vaak heftige symptomen optreden. Ook kan er soms meer een probleem met vocht vasthouden zijn en niet zozeer een verhoogd vetpercentage.

BLOEDTESTEN

Om een trage schildklier te diagnostiseren wordt in de huidige medische protocollen de TSH-waarde gemeten en soms de T4. Het nadeel van werken met alleen bloedtesten is dat lang niet alle schildklierproblemen gediagnostiseerd worden. Ten eerste liggen de referentiewaarden zover uit elkaar dat vrijwel iedereen hier binnen valt en dat alleen diagnose gesteld wordt als het schildklierprobleem behoorlijk groot is. Verder wordt de belangrijkste waarde eigenlijk niet gemeten en dat is de vrije T3 en dus het actieve hormoon. Het komt regelmatig voor dat TSH en T4 binnen de marges vallen en dat later blijkt dat de vrije T3 wel te laag is. Ook worden auto-immuunvormen zoals Hashimoto-hypothyreodie soms pas laat ontdekt. Als in een eerder stadium antistoffen tegen de schildklier ook gemeten zouden worden, hadden we dit al zien aankomen. De symptomen zijn er dan wel, maar de vrije T4 wordt nog als ‘goed’ beoordeeld en later wordt het probleem pas zichtbaar. Om meteen het hele pakket te meten van TSH, vrije T4, vrije T3, en Anti-TPO wordt echter niet goedgekeurd door de verzekeraars. Op eigen kosten is dit soms wel aan te vragen. Ook is het de vraag of het een probleem is als een bloedwaarde iets afwijkt en de persoon geen klachten heeft. Wat mij betreft zou er veel meer naar symptomen gekeken moeten worden in plaats van alleen naar bloedwaarden.

MEDISCHE HYPOTHYREODIE

Dit zijn voorbeelden van schildklierproblemen die meestal wel opgespoord worden door het huidige medische protocol TSH/T4 meting: • Schildklierontstekingen zoals de autoimmuunvorm Ziekte van Hashimoto en Thyroiditis (vaak tijdelijke ontsteking na zwangerschap)
• Trage schildklier na operatie of behandeling met radioactief jodium
• Bestralingen van hoofd en nek
• Problemen met de hypofyse
• Struma (krop) door zwaar chronisch jodiumtekort
• Zware metalenvergiftiging 

Bij medische hypothyreodie schrijft de arts vaak Thyrax (T4) voor. Soms wordt ook cytomel (T3) voorgeschreven bij een slechte omzetting, maar dit wordt door weinig artsen gedaan omdat de vrije T3 zelden gemeten wordt en iets lastiger in te stellen is. Toch lopen veel mensen met schildkliersymptomen rond terwijl de arts zegt dat de bloedwaardes TSH en T4 goed ingesteld zijn. Er zou dan beter naar de omzetting naar T3 gekeken moeten worden. Natuurartsen kiezen soms voor een natuurlijker preparaat (bioidentiek). Dat kan armour thyroid zijn of thyroidium. Deze preparaten zijn een combinatie van T4 en T3.

Bij de ziekte van Hashimoto wordt tegenwoordig overigens steeds meer gewerkt met Low Dose Naltrexone (LDN). Vaak zijn spectaculaire dalingen in de anti-TPO te zien en dit betekent dat de auto-immuunreactie geen verdere schade aanricht. Ik verwacht in de toekomst steeds meer van LDN te horen bij de meest uiteenlopende toepassingen.

‘Het is lang niet altijd zo dat men door een trage schildklier aankomt of niet kan afvallen.’

MILDE HYPOTHYREODIE

Bovenstaande medische schildkliervertragingen die te diagnostiseren zijn door afwijkingen in de TSH en de vrije T4 zijn meestal de wat ernstigere gevallen waarbij doorgaans meteen ingegrepen wordt. Er zijn echter ook een aantal oorzaken die wat mildere symptomen geven, en vaak het gevolg zijn van de levensstijl en/of veroudering.

Meestal zijn deze vertragingen te meten in de vrije T3, terwijl de TSH en de T4 waarde geen afwijkingen te zien geven:
• Te streng crashdiëten of teveel sporten waardoor het lichaam in een overlevingsstand gaat
• Extreem weinig suikers en koolhydraten eten
• Chronische stress waarbij bijnieruitputting/burnout ontstaat
• Na de overgang wordt er minder T4 naar T3 omgezet vanwege progesterondaling
• Zwaar chronisch tekort aan grondstoffen en vitamines door slechte voeding en/of darmwerking: Tyrosine, jodium, B-vitamines, zink en vitamine C (soms bij extreme tekorten ook in T4 en TSH meetbaar)
• Lichtere zware metalen belasting zoals kwik uit amalgaamvullingen en cadmium uit sigarettenrook die ontgift worden door onder andere selenium. Seleniumtekort zorgt voor een slechtere omzetting van T4 naar T3
• Verslechterde leverwerking door bijvoorbeeld vervetting, alcoholisme, Pfeiffer of andere oorzaken. T3 wordt vooral in de lever aangemaakt uit 

Bij milde thyreodie zou ik niet zomaar schildklierhormonen gaan gebruiken, maar vooral kijken naar de oorzaak en die aanpakken. Soms wordt er wel voor suppleren gekozen, maar dit is in veel gevallen een symptoombestrijding, zeker als er niet ook aan de oorzaak gewerkt wordt: 

• Doe geen crashdiëten, en overtrain niet
• Wees niet te bang voor koolhydraten. Vaak houdt het lichaam iets meer vocht vast als de hoeveelheid koolhydraten verhoogd wordt. Dit is dus geen vet. Soms ontstaan er door dit misverstand een onterechte angst voor koolhydraten
• Bij bijnieruitputting proberen deze te laten herstellen
• Het lichaam gooit bewust de stofwisseling en T3 een tandje lager om ook de totale stress te verlagen. Bij schildklierhormoonsuppletie kunnen de bijnieruitputtingsklachten zelfs verergeren, ook al laat het bloed een laag level T3 zien
• Na de menopauze kan smeren met natuurlijke progesterongel een overweging zijn waardoor ook de T3 wat hoger wordt. Voor meer informatie zie het boek menopauze van Dr Lee • Probeer de oorzaak van een leverprobleem te achterhalen
• Niet roken en amalgaamvullingen verwijderen
• Zorg dat er geen jodiumtekorten ontstaan door regelmatig witvis te eten en af en toe zeekraal en/of zeewier
• Zorg voor een pure, onbewerkte gevarieerde voeding en suppleer eventueel bovengenoemde hulpstoffen van de schildklier bij tekorten

Foto's : Shutterstock
archief S&F 166
Bij snelle verzuring van de spieren kun je een lactaattolerantie training doen. #krachttraining #intervaltraining
SUPERMARKTPRODUCTEN - maak zelf je Havermoutkoekjes, cocos cake, Humus of notenmeelkoekjes