Gezondheid 

Sex in de verschillende levensfasen...

Friday 15 March 2019
332
  • Facebook
  • Twitter
  • Pinterest

De vierde regel van Dr. Seuss’ klaagzang over aftakeling, dat in deze serie artikelen als kapstok wordt gebruikt om een aantal aspecten van veroudering te behandelen, luidt:  I cannot screw

Een algemene en helaas niet al te zeldzame klacht van mannen op gevorderde leeftijd (40 - 80+). Ook bij vrouwen neemt het vermogen om bevredigend sex te hebben af, zij het heel wat abrupter dan bij mannen en wel tijdens/na de menopauze. Dat er belangrijke anatomische en fysiologische verschillen zijn tussen vrouwen en mannen, wordt bij  de lezers overigens bekend verondersteld. We zullen eens de leeftijdsgroepen langs gaan om de fysieke en mentale veranderingen aan te stippen. We sluiten natuurlijk af met adviezen om de sexuele veroudering af te remmen.

BASALE LEVENSBEHOEFTEN

Er bestaan een aantal, onderling wat verschillende versies van de ‘ladder van levensbehoeften’. Kijken we naar de meest essentiële voor het overleven van de mens en het overgrote deel van de andere levensvormen, dan ziet het rijtje er als volgt uit:

1, Zuurstof (O2)
2. Water (H2O)
3. Voedsel (CH - R)

 

Deze 3 samen hebben een tijdslimiet van -3- Daarna is er geen sprake meer van overleven.

Zonder:  overleven maximaal: 
   
Zuurstof  3 minuten 
Water  3 minuten 
Voedsel  3 weken

Dan krijgen we:

4. Beschutting

5. Sex

De eerste vier staan vast als een huis, in welke versie van de ladder dan ook, maar andere terzake kundigen zetten:‘sociale banden’ vijfde plaats… Sex wordt dan gezien als deeluitmakend van en ondergeschikt zijn aan het sociale geheel. ‘T Is maar net waar je prioriteiten liggen.

LEVENSFASEN

Om een beter inzicht te krijgen, verdelen we de populatie als volgt:

  • Pré puberteit
  • Puberteit
  • Adolescentie
  • Volwassenen

 

Pré puberteit

Deze eerste fase staat ook wel bekend als ‘kindertijd’. Het is de periode van de geboorte tot de eerste verschijnselen van puberteit. Hoewel niet alle sexuo- en psychologen het daar over eens zijn, kunnen we er vanuit gaan dat kinderen geen echte sexuele gevoelens hebben tot de sex hormonen (testosteron, oestrogeen en progestagenen) een –dominerende- drift losmaken, de libido (sex-drive. ‘Vader & moedertje’ en ‘doktertje’ spelen, zijn een uiting van de levensnoodzakelijke nieuwsgierigheid van kinderen. De wil om spelletjes te doen, met als resultaat dat ze iets nieuws leren. Kinderen kunnen echter wel ‘verleiden’ om hun zin te krijgen. Het bedelen om lekkernijen bij voorbeeld. Door pederasten wordt dit gedrag ten onrechte aangezien voor sexueel verleidingsgedrag. Een zeer ernstig defect!

 ‘Tijdens puberteit en adolescentie komt soms wat te vaak ‘ejaculatio praecox’ voor.’

Puberteit

Wanneer de hypofyse vanuit de hypothalamus het seintje krijgt om gonadotrofinen aan het bloed af te geven, is daar het prille begin van puberteit (pubertijd). Bij meisjes gebeurt dat iets eerder dan bij jongens: tussen het 10 en 12e jaar voor meisjes, tegenover 13-15 jaar voor jongens. De uitstoot van hormonen valt samen met de grootste‘groeispurt’. Meisjes krijgen borsten en bredere heupen. De menarche (eerste menstruatie) breekt aan. Jongens kunnen in deze levensfase veelal niet uit de weg met de vrij plotselinge lengte- en spiergroei, welke bij deze periode horen. Ze gaan zich min of meer schutterig en ongecoördineerd bewegen. Dat wil zeggen als ze niet aan een sport doen die de motoriek verbetert. Hoe dan ook: de sexuele belangstelling  is wakker geroepen. Deze tijd kent zo zijn problemen die meestal op latere leeftijd vergeten worden: veel impulsieve verliefdheden en een vrijwel voortdurende fascinatie met sex. In dit verband is de opmerking van een man van 24 illustratief: ’t Gaat minder... nee, dan op mijn veertiende... ja... dan was je blij als ie lang genoeg slap bleef om fatsoenlijk te kunnen plassen.’ Een algemeen bekend vooroordeel in deze tijd, vinden we terug in uitspraken over het sexuele gedrag van pubers. Een jongen die sex heeft met meer dan één meisje wordt door zijn vriendjes een stoere vent genoemd. Een meisje dat exact hetzelfde doet, is ‘een slet.’

 

Adolescentie

Ofschoon de grenzen van adolescentie niet exact bepaald kunnen worden, -zeker niet die tussen individuen- is dit de fase waarin een man of vrouw fysiek volwassen wordt, maar nog wel emotioneel moet rijpen. In deze periode zal de geslachtsdrift zich stabiliseren en zo ook de potentie. Dat laatste begrip wordt nagenoeg alleen gebruikt voor mannen. Vrouwen hebben van nature een voortdurende potentie tot sex, al kan het actuele gedrag door sociale controle en psycho trauma’s ‘opgeschort’ worden. Een adolescent is dus een persoon die lichamelijk volwassen is, maar emotioneel nog niet. Deze tijd is te beschouwen als een overgangsperiode in de ontwikkeling. Het opgroeien van jeugd naar volwassenheid. Waar precies de grenzen van deze periode liggen, verschilt enorm van cultuur tot cultuur. Zo hanteert het toonaangevend Nederlandse woordenboek, de ‘Dikke van Dale’ een ondergrens van 15 en een bovengrens van 20 jaar. In de VS gaat men uit van 13 tot 24 jaar. Ook de Wereld Gezondheids Organisatie, WHO (World Health Organisation) geeft een bovengrens aan van 20 jaar. Het begin van adolescentie wordt hier echter op het tiende levens jaar gesteld. Hierbij moet opgemerkt worden dat de aangegeven levens fasen, zeer drastisch kunnen verschillen. Bij Noord-Thaise bergstammen als de Lahu, Akha en Lisu is het hel gewoon dat meisjes van dertien al kinderen hebben, veelal verwekt door jongens van niet ouder dan veertien.

 

Volwassenheid

Men noemt iemand ‘volwassen’, wanneer hij of zij zich in het dagelijks leven zelfstandig kan redden. Voor de man is dit een fase waarin, de potentie geleidelijk afneemt. De zgn ‘refractair periode’ na een orgasme, die op 16 jarige leeftijd binnen enkele minuten voorbij kan zijn, zal met het vorderen der jaren langere tijd in beslag nemen. De libido neemt gestaag maar duidelijk af. ED, Erectiele Dysfunctie, komt weliswaar al bij jongens van in de twintig voor, maar wordt veel frequenter na het 40e en 50e levensjaar (zie middelbare leeftijd hieronder). Tot de menopauze kan de vrouw nog net zo goed –of
meestal zelfs beter- van sex genieten als gedurende de puberteit.

 

Middelbare leeftijd

Deze levensfase breekt ergens tussen de 40 en 60 jaar aan. Een periode waarin bij de man de terugloop van zowel sexuele  activiteit als afnemende fysieke en mentale ‘inzetbaarheid’ continueert. Het is de tijd van de zgn ‘penopauze’ ook wel bekend staand als ‘midlife crisis’. Dit betekent echter geenszins dat de libido, de ‘zin in sex’, eveneens naar het nulpunt  zakt. Dat kán gebeuren, maar in de regel  blijkt slechts het fysiek functioneren hiaten te vertonen. Het aantal klachten over erectiele disfunctie, het onvermogen een erectie te krijgen, of deze niet langer dan enkele minuten in stand houden, vertoont in deze periode een exponentiële toename. En dan hebben we het over verder gezonde mannen. Het aantal aandoeningen dat sexuele disfunctie kan aanzwengelen neemt, zoals bekend, ook toe met de leeftijd. Daar komt bij dat op middelbare en oudere leeftijd voor deze groep het aantal medicijnen dat wordt geslikt eveneens een stijgende lijn vertoont. Enkele van deze aan een recept gebonden (UR)  medicijnen trekt de sexuele remmen aan. Andere bronnen geven trouwens 35 tot 50 jaar als afbakening van de middelbare leeftijd. Een onwaarschijnlijk lage ondergrens. Ook mentaal verandert er het één en ander. Bij mannen meer dan bij vrouwen vóór de menopauze. De midlife crisis is een periode waarin een groot aantal mannen zich onrustig en twijfelend gaat afvragen of zij wel genoeg bereikt hebben of dat de koers van het leven drastisch gewijzigd moet worden.. Dit is een fase waarin een impulsieve behoefte aan veranderingen in het dagelijks leven aan de orde van de dag is. 

 ‘Wie zich gezond en sterk voelt, zal minder snel tekenen van sexuele aftakeling vertonen.’

Bejaarden

In deze laatste levensfase stapt men uit het arbeidsproces en moet men leren zich aan te passen aan de lichamelijke aftakeling. Ook dementie komt frequenter voor. Het is een tijd waarin men geacht wordt zich te bezinnen op zijn of haar verleden. Dit constant bezig zijn met het verleden, culminerend in uitspraken dat ‘alles vroeger beter was’… Het ‘goeie ouwe tijd syndroom... ‘ Dit lijkt aardig maar dat brengt wel het gevaar met zich mee niet echt meer in het heden te leven en nog minder aan de toekomst te denken. Sexuele disfunctie is in deze leeftijdsgroep meer regel dan uitzondering. Wanneer trouwens noemen we iemand ‘bejaard’? Ook hier zijn belangrijke verschillen tussen culturen. In Nederland en een aantal andere landen gaat men uit van 65 jaar, de pensioen gerechtigde leeftijd. In ontwikkelingslanden bestaan de facto geen grenzen, men werkt door zolang men kan. Als de pensioengerechtigde leeftijd wordt opgetrokken tot 67, of voor mijn part 70… verschuiven uiteraard ook de grenzen. Het stempel ‘bejaard’ is derhalve uitermate arbitrair.


SEX GERELATEERDE AANDOENINGEN

NB: we laten de SOA’s (Sexueel Overdraagbare Aandoeningen), buiten beschouwing. Niets over gonorroe, syfilis en HIV dus…

Vrouw pré menopausaal: frigiditeit, het afweren van elke sexuele toenadering. Een volgende psychogene aandoening is vaginisme. Het onvrijwillige aanspannen  van de vaginale musculatuur, zodat penetratie onmogelijk wordt. We laten deze afwijkingen echter voor wat ze zijn, omdat ze op elke leeftijd zelfs tijdens en vlak na de puberteit kunnen voorkomen. Na de menopauze, zien we andere ouderdomsverschijnselen. Het krimpen en uitdrogen van de vaginale slijmvliezen, waardoor sexuele gemeenschap pijnlijk wordt, hoewel de lust niet verminderd is. Hiervoor bieden ‘lubricating’ gels en crèmes een uitstekend remedie. Door de overmatige uitstoot van gondatrofinen (LH, FSH) ontstaan zgn ‘opvliegers’, daarnaast krimpt de clitoris enigszins. Het afnemen van de sexualiteit van de vrouw kan effectief vertraagd of op zijn minst uitgesteld worden door Hormone Replacement Therapy (HRT). Hierbij worden idealiter zowel oestrogenen als progestagenen en testosteron gegeven. Over deze therapie wordt door medici verschillend gedacht en het hangt van de instelling van de (huis)arts af of wel dan niet tot HRT wordt besloten. De reden hiervoor is een toename van het aantal gevallen van oestrogeen gevoelige borstkanker . Daar staat echter tegenover dat de kans op hart- en vaatziekten en osteoporose zeer sterk afneemt. Voorstanders van HRT stellen dat er meer vrouwen overlijden aan hart- en vaatziekten dan aan borstkanker. Bovendien is deze laatste ziekte beter te behandelen. Man: Tijdens puberteit en adolescentie komt soms wat te vaak ‘ejaculatio praecox ‘ voor. Een zaadlozing die zelfs vóór penetratie kan optreden en anders minder dan één minuut daarna.. Niet leuk voor de partner. Anti depressiva als fluoxetine (Prozac®) kunnen hier uitkomst bieden. Op latere leeftijd is erectiele disfunctie de meest op de voorgrond tredende klacht. Ook hiervoor zijn medicijnen (zie hieronder). Voorts neemt met het voortgaan der jaren het volume van het ejaculaat af, terwijl ook de uitstoot minder krachtig is.

 

 

FARMACA EN ANDERE DRUGS

Een aantal drugs/medicijnen kunnen het sexueel functioneren ernstig aantasten. Anti psychotica, tranquillizers en een aantal antidepressiva bijvoorbeeld. Daar staat dan weer tegenover dat er ook medicijnen bestaan die het sex leven rijker maken de zgn.  ‘afrodisiacae’. Aan een groot aantal natuurlijke en alledaagse producten wordt een sexueel stimulerende werking toegeschreven. In verreweg de meeste gevallen ontbreekt elk spoor van bewijs. Voor de volledigheid zie kader hieronder. Van alle middelen die worden geadviseerd om het sexleven te intensiveren, kan het beste gebruik gemaakt worden van de zgn ‘lafils’ de 5--diesterase remmers , zoals Viagra® (sildenafil) en Cialis® (tadalafil). Deze stoffen stimuleren de libido niet, maar kunnen bij tactiele prikkeling, sneller tot een langer aanhoudende erectie leiden. Er is echter ook een stof, die weliswaar niet officieel als medicijn verkrijgbaar is, maar zeker effect heeft. Het is Melanotan II, een bruinings peptide die als bijwerking heeft dat de libido opgevijzeld wordt. Lopend onderzoek wijst erop dat het effect nogal onberekenbaar is. Het kan 6-12 uur duren vóór de werking  merkbaar is. Deze kan op zijn hoogst 36 uur worden aangehouden. Amfetamines, waaronder XTC alsmede cocaïne, verhogen de geslachtsdrift en potentie. Alleen in lage doses echter, teveel leidt onvermijdelijk tot erectiestoornissen. Cannabis intensiveert alle sensorische sensaties: muziek klinkt beter, kleuren worden mooier en het orgasme is sterker en duurt langer. Bij teveel blowen ontstaat echter weer ED. Een ander nadeel van regelmatige wiet consumptie is dat de testosteron spiegels dalen.

 

WAT DOEN WE ERAAN?

Blijft de vraag wat we kunnen doen om de sexuele aftakeling zo mogelijk tegen te houden of op zijn minst af te remmen. Het eerste advies luidt lichamelijk en mentaal actief te blijven… Sportbeoefening  is hier de beste strategie. Wie zich gezond en sterk voelt, zal minder snel tekenen van sexuele aftakeling vertonen. Een overmaat aan lichaamsvet is uitermate fnuikend voor het sexleven en dan hebben we het niet alleen over anatomische onmogelijkheden tot penetratie. Dit geldt in sterkere mate voor mannen dan voor vrouwen. Vetweefsel bevat oestrogenen en die remmen de hypofyse en dus de testosteron afgifte  en sperma productie in de testes.  En kom nu niet met dat idiote archaïsche vooroordeel dat sport en sex niet samengaan. Dat geldt misschien tijdens een wedstrijd, maar niet daarbuiten. Sterker nog: sexuele prikkeling verhoogt de afgifte van testosteron zowel bij mannen als bij vrouwen en dat hormoon  bevordert de sportprestaties. 

 

Toelichting en enkele begrippen:

Libido = geslachtsdrift (sex drive). Potentie = in staat zijn tot bevredigende sex.

Sex: verwijst naar het scala aan sexuele prikkelingen en handelingen.

Naast fysieke en mentale processen zijn libido en sex sterk onderhevig aan sociale en religieuze invloeden en restricties, Zo wordt vaak de trias: sex,liefde en huwelijk als onlosmakelijke eenheid beschouwd, wat ze van nature absoluut niet zijn. De mens is niet monogaam, maar polygaam, al kan hij/zij de bewuste, persoonlijke keuze maken voor monogamie binnen een huwelijk of andere relatie. Over al die sociale aspecten, hoe belangrijk ook, wil ik het hier niet hebben, en heb me derhalve beperkt tot de fysieke en mentale aspecten en ik zal hier dan ook volstaan met de volgende, welhaast retorische, vraag: ‘Waarom over gebrek aan primaire levensbehoeften als water en voedsel, wél tegen wie het maar horen wil gezegd kan worden. ‘Ik heb dorst of ‘Ik heb honger’, zonder dat dit een negatieve reactie losmaakt, maar uitspraken over verlangen naar sex (een andere primaire levensbehoefte) als ’ik heb er zin in’ of ‘ik ben er wel weer eens aan toe.’ behoren, binnen de fatsoenscode voor grote groepen tot onacceptabele uitingen van lust. Het eeuwige dilemma tussen Hungry or Horny’.

door Peter van der Zon foto’s Shutterstock
archief S&F 160
Met deze negen doodgewone supplementen leef je langer
Rust tussen je sets: lang of kort?